Człowiek spod Ostrej Bramy

1290
0

 

„Litwo Ojczyzno moja!, ty jesteś jak zdrowie;                                                                                                                                                                       

/Panno święta, co Jasnej bronisz Częstochowy i w Ostrej świecisz Bramie!”

Każdy ma swoją Ojczyznę, a w niej  morze, jezioro czy rzekę gdzie wciąż powraca. Wspomina najdroższą Matkę i wszystko, co tam pozostawił. Nie każdemu jest dany powrót i marzenia pozostają na zawsze marzeniami. Tak było z Leonardem Gogiel, którego los pozostawił na obczyźnie, by w samotności odejść z tego świata. Był niezłym poetą, a Jego pisanie świadczyło o tym, że musiał być również dobrym człowiekiem. Wszyscy popełniamy błędy, tylko dlatego, że jesteśmy ludźmi. Niekiedy  potrafi my mylnie kogoś ocenić, ale na szczęście do Boga należy sąd ostateczny. Aż dziw bierze ilu ludzi niewinnych zostaje skazanych na wysokie wyroki, a po latach okazuje się, że byli niewinni. Dziwniejsze jest jednak, iż niesamowita ilość prawdziwych przestępców chodzi wolno po ziemi, a co dziwniejsze mają się doskonale.

Leonard od lat przychodził na wiosny i jesienie poetyckie, był niemal na każdej imprezie organizowanej przez Zrzeszenie Literatów. Czytał swoje wspaniałe wiersze. Wspominał spacery nad Niemnem, spoglądał łaskawym okiem na Bałtyk i Westerplatte.

/…/ jam tu                                                                                                                                                           

Mohikanin ostatni                                                                                                                                                       

z bałto-słowian                                                                                                                                                     

  moje prerie                                                                                                                                                                        

za Niemnem                                                                                                                                                                   

 zostały…

Innym razem Gogiel  pisze:

/…/ do Cię wciąż idę – dniem i nocą –                                                                                                                      

 Ziemio zbroczona krwią i łzami,                                                                                                                                                 

 zakątku rajski mój –Trójmiasto                                                                                                                                                               

do Twoich bram i twych cmentarzy,                                                                                                                                                                   

do Westerplatte dumnej bryły,                                                                                                                                        

do krzyży trzech, co błyszczą stalą…

Wśród Litwinów jestem Polakiem, a wśród Polaków Litwinem – tak pisał o sobie. Był człowiekiem sporej wiedzy. Studiował na czterech uniwersytetach, znał doskonale historię. Cztery miejscowości odegrały w moim życiu najważniejszą rolę: Birże, moje rodzinne miasto, Wilno, miasto mojej młodości i lat dojrzałych; Sopot ( i całe Trójmiasto), moja przybrana ojczyzna, którą zdążyłem pokochać, zanim przeniosłem się do czwartego miasta Chicago. Polskiego pacierza nauczyła mnie Matka. Wychowałem się na poezji  Konopnickiej , Mickiewicza, których czytałem po polsku będąc w Wilnie. Atmosfera starego uniwersytetu mnie wzruszała- te aule pamiętały młodego wieszcza, Filaretów…

„Są prawdy, które mędrzec wszystkim ludziom mówi,                                                                                                                    

są takie, które szepce swemu narodowi,                                                                                                                                             

są takie, które zwierza przyjaciołom domu,                                                                                                                              

są takie, których odkryć nie może nikomu.”

Wszystkie prawdy Leonard Gogiel zabrał ze sobą, majątku nie miał, był biedny jak Norwid, ale miał podobne bogactwo duszy. Jego kości pozostaną na zawsze w Ameryce, ale jego duch powróci;

„ /…/ Do tych pagórków leśnych, do tych łąk zielonych,                                                                                                

 Szeroko nad błękitnym Niemnem rozciągnionych,                                                                                                                                         

 Do tych pól malowanych zbożem rozmaitem,                                                                                                 

wyzłacanych pszenicą, posrebrzanych żytem; /…/”

Powróci do Sopotu, drugiej małej Ojczyzny:

Sopot, Sopot!  To miłe miasteczko,                                                                                                                                                  

do Cię szedłem – z daleka – od lat.                                                                                                                                                         

 Malczewskiego, Słoneczna, Okrężna-                                                                                                                              

Wymarzony nadmorski ten świat.

Port Północny swe pręży ramiona.                                                                                                                               

Odpływają frachtowce za Hel.                                                                                                                                      

Sopot, Sopot kraina wyśniona.                                                                                                                                       

Moja przystań życiowa, mój cel.

Leonard Gogiel nie miał łatwego życia, pięć lat w obozach Mordowii , później tułaczka po świecie. Był nam emigrantom bliski, był jednym z nas. Podobnie żył, myślał i pisał, nosząc wciąż tę zadrę wbitą prosto w serce.

Nie stać nas                                                                                                                                                                                

na Twój pomnik z granitu…                                                                                                                                             

My tu takich                                                                                                                                                                                    

nie mamy brył-                                                                                                                                                                       

Aby Cię takim wyryto,                                                                                                                                              

Jakiś naprawdę był.

Niech pomniki Ci stawia Paryż,                                                                                                                                       

Kraków,                                                                                                                                                                         

Warszawa,                                                                                                                                                                       

Lwów…                                                                                                                                                                                 

Tu- na Twojej Ziemi                                                                                                                                                                             

nam starczy                                                                                                                                                                                   

duszy Twojej                                                                                                                                                                                                                                                       

Kroków i słów 

( Fragment wiersza „Pomnik Mickiewicza na Litwie – L. Gogiel)

Nie wiem czy Leonard Gogiel miał wielu przyjaciół i wrogów, ale jestem przekonany, że był dobrym człowiekiem i poetą. Nie zabiegał o sławę, jego skromność była godna naśladowania. Niekiedy pod dziurawym płaszczem kryje się niesłychana mądrość, a my szukamy jej w pałacach.

Posiadanie miliona znajomych nie stanowi cudu. Cudem jest mieć kogoś, kto stanie obok ciebie, gdy milion innych będzie przeciwko tobie.

Kolebko                                                                                                                                                                                    

moja                                                                                                                                                                                          

Litwo                                                                                                                                                                                  

GODZINA WYBIJE-                                                                                                                                                                                                                                 

Wstaniesz z dziejów trumny./

Jam syn twój                                                                                                                                                                                     dumny.                                                                                                                                                                                       

W hołdzie ci przynoszę                                                                                                                                                                                                     

 Me polskie śpiewy 

Odszedł od nas człowiek, który zapisał się w historii, człowiek ,którego nie zdążyliśmy zrozumieć i docenić.  Był spokojny i cichy, potrafił żyć bez rozgłosu i tak odszedł.

/…/ stałem cicho pod murem                                                                                                                                               

na mnie patrzyła z bramy                                                                                                                                         

smutna kobieca twarz…

 

Władysław Panasiuk